.png)
Tingkah Laku Belia Berisiko: Jangan Tunggu Tragedi Baharu Bertindak
Mohammad Rizan Hassan
Presiden BELIA MAHIR
Laporan mengenai 14 lelaki, termasuk dua remaja bawah umur, yang didakwa membunuh seorang remaja berusia 19 tahun di Gurun mengundang keresahan masyarakat. Usia mereka yang dilaporkan antara 16 hingga 24 tahun menjadikan kes ini begitu dekat dengan persoalan pembangunan belia, keselamatan komuniti dan tanggungjawab membimbing generasi muda. Kes berkenaan masih dalam proses mahkamah dan kesalahan tertuduh belum diputuskan.
Tanpa mendahului keputusan mahkamah atau membuat andaian terhadap latar belakang individu terbabit, peristiwa ini membuka ruang untuk membincangkan persoalan lebih luas: bagaimana tingkah laku berisiko dalam kalangan belia dapat dikenal pasti dan ditangani sebelum membawa akibat yang tidak boleh dipulihkan?
Kehilangan nyawa tidak boleh dilihat sekadar sebagai tajuk berita. Di sebaliknya ada keluarga yang berduka, masa depan yang terputus dan masyarakat yang perlu menilai keberkesanan usaha pencegahannya.
Fahami risiko, elakkan pelabelan
Istilah belia berisiko perlu digunakan dengan cermat. Ia merujuk kepada keadaan atau tingkah laku yang meningkatkan kemungkinan seseorang mengalami atau melakukan kemudaratan. Ia bukan pengesahan bahawa seseorang itu penjenayah atau pasti mempunyai masa depan yang gelap.
Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit Amerika Syarikat (CDC) menjelaskan bahawa keganasan belia lazimnya berkaitan gabungan faktor individu, hubungan, komuniti dan masyarakat. Antaranya ialah kawalan tingkah laku yang lemah, pendedahan kepada keganasan, pergaulan dengan rakan yang terlibat dalam salah laku serta pengawasan yang tidak mencukupi. Faktor risiko bagaimanapun tidak semestinya menjadi penyebab langsung.
Oleh itu, kita perlu mengelakkan kesimpulan mudah bahawa belia daripada keluarga miskin, tercicir pendidikan atau menghadapi masalah keluarga pasti cenderung melakukan jenayah. Pelabelan sedemikian boleh menutup peluang mereka mendapatkan sokongan.
Namun, kepekaan tetap diperlukan apabila berlaku ugutan berulang, perbuatan mencederakan orang lain, pemerasan atau kecenderungan menyelesaikan pertikaian melalui kekerasan. Tingkah laku seperti ini memerlukan tindakan yang jelas dan bersesuaian dengan tahap bahayanya.
Kesilapan masyarakat ialah apabila perbuatan mengaibkan atau menyakiti orang lain dianggap sekadar gurauan, keberanian atau perkara biasa dalam proses membesar. Apabila batas itu dibiarkan kabur, mangsa kehilangan perlindungan dan pelaku kehilangan peluang untuk diperbetulkan lebih awal.
Pengaruh kumpulan dan keberanian menolak
Dalam usaha pencegahan, pengaruh rakan sebaya perlu diberi perhatian. Hubungan persahabatan boleh membina disiplin, keyakinan dan semangat membantu. Sebaliknya, kumpulan yang menerima kekerasan sebagai kebiasaan boleh mewujudkan tekanan untuk menurut.
Belia perlu dibekalkan kemahiran menolak ajakan berbahaya, meninggalkan situasi yang mengancam dan mendapatkan bantuan. Nasihat umum supaya “pandai memilih kawan” sahaja belum memadai jika mereka tidak tahu cara bertindak ketika berdepan tekanan sebenar.
Latihan melalui situasi harian boleh digunakan di sekolah, institusi TVET, tempat kerja dan pertubuhan belia. Apakah tindakan apabila rakan mahu memukul seseorang? Siapa yang boleh dihubungi? Bagaimana membantu mangsa tanpa mendedahkan diri kepada bahaya?
Mesejnya mesti tegas: kesetiaan kepada rakan tidak menuntut seseorang menyertai kekerasan atau menyembunyikan perbuatan yang membahayakan nyawa.
Pada masa sama, orang dewasa perlu menunjukkan teladan. Teguran yang disampaikan melalui penghinaan dan ancaman melemahkan mesej bahawa konflik patut diselesaikan secara berhemah.
“Belia perlu dibimbing sebelum tersasar, ditegur apabila melampaui batas dan dipertanggungjawabkan apabila melakukan kesalahan.”
Bimbingan yang hadir, tindakan yang tersusun
Pendekatan Lead & Guide wajar diterjemahkan melalui hubungan harian. Memimpin bermaksud menetapkan batas yang jelas, manakala membimbing memerlukan kesediaan mendengar, memahami keadaan dan membantu belia membuat keputusan yang lebih baik.
CDC turut mengenal pasti hubungan rapat dengan keluarga atau orang dewasa di luar keluarga, kebolehan berbincang dengan ibu bapa serta persekitaran pendidikan yang mempunyai peraturan jelas sebagai faktor perlindungan terhadap keganasan belia.
Atas asas itu, setiap institusi yang menyantuni belia wajar menyediakan saluran bantuan yang mudah dicapai. Pelajar dan pekerja muda perlu tahu kepada siapa mereka boleh mengadu apabila diugut, diperas atau dipaksa menyertai sesuatu perbuatan.
Aduan pula mesti disusuli penilaian dan tindakan. Kes yang membabitkan ancaman keselamatan tidak boleh diselesaikan sekadar dengan meminta kedua-dua pihak berdamai. Perlindungan mangsa, rujukan profesional dan penglibatan pihak berkuasa perlu ditentukan mengikut keadaan.
Prinsip Youth-Adult Partnership juga boleh dijadikan pendekatan praktikal. Belia perlu dilibatkan dalam membentuk budaya selamat, mengenal pasti masalah setempat dan merancang kegiatan yang bermakna. Orang dewasa menyediakan bimbingan serta memastikan tanggungjawab perlindungan dilaksanakan.
Program pembangunan belia pula perlu melangkaui jumlah peserta dan kemeriahan acara. Cadangannya ialah menggabungkan latihan kemahiran, bimbingan mentor, pengurusan konflik dan peluang menyumbang kepada komuniti. Dalam institusi TVET, misalnya, pembentukan kompetensi pekerjaan boleh disertai latihan menghormati rakan, menerima teguran dan mengurus tekanan.
Kejayaan usaha ini patut dinilai melalui perubahan yang dapat diperhatikan: aduan ditangani, peserta terus mengikuti latihan dan hubungan dengan pembimbing kekal berfungsi.
Ketegasan undang-undang tetap penting apabila berlaku jenayah. Pada masa sama, pencegahan mesti bermula lebih awal melalui keluarga, institusi pendidikan, majikan dan komuniti.
Nyawa yang hilang tidak dapat dikembalikan. Tanggungjawab bersama ialah memastikan tanda bahaya tidak dipandang ringan dan setiap belia mempunyai peluang mendapatkan bimbingan sebelum satu keputusan merosakkan masa depan banyak pihak.
-
Comments